آيا مي دانيد؟

حوضه بدواتر (آب نامناسب) واقع در پارك ملي دره مرگ، پست ترين مكان آمريكاي شمالي است؛ و يكي از پست ترين مكان ها در جهان با 282 پا ( 86 متر) پايين تر از سطح دريا قرار دارد. درياي مرده بين اردن و فلسطين اشغالي، با 1371 پا (418 متر) پايين تر از سطح دريا، پست ترين نقطه به شمار مي رود.

آيا مي دانيد؟

قله تلسكوپ واقع در پارك ملي دره مرگ، در سال  1861 از سوي دكتر ساموئل جئورج به اين نام، ناميده شد. او پس از اين كه به قله با ارتفاع 11049 پا (3368 متر) رسيد، گفت كه حالا چنان نقاط دور را مي تواند ببيند كه او را به ياد تلسكوپ مي اندازد.

استافن لاوگرين 13 مارچ 2007

نشنال جغرافيا                    برگردان: حسين مهرپويان

دانشمندان دريافته اند كه زنبورها با وزوز خطرات شيميايي و بيماريها را هشدار مي دهند.

زنبورها خطرات شيميايي و بيماري ها را با وزوزهاي خود هشدار مي دهند. شما چنين مطلبي را در ارتباط با قناري هاي معادن زغال سنگ شنيده ايد كه اين پرنده درحضور گاز سمي پس و پيش مي رود يا مي افتد و مي ميرد و كارگران معدن را براي خارج شدن از محل آگاه مي سازند.

محققين به تازگي فهميده اند كه وزوزهاي دسته جمعي زنبورهاي عسل مي تواند هشدار بيولوژيكي مشابهي را ارئه كند.

دانشمندان مي گويند: اما متفاوت از قناريها، زنبورها مي توانند مواد مختلف شيميايي را از هم بازشناسند و با توجه به سمي كه شناسايي كرده اند، صداهاي وزوز متفاوتي ايجاد كنند.

زنبورها مي توانند مانند آنچه كه در حمله هاي ترور به كار مي برند، به سربازان و كارگران براي كشف مواد شيميايي كمك كنند.

اين حشره ها نيز مي توانند بيماري هاي داخل كندو را به زنبوردارها گوشزد كنند، زيرا زماني كه از بيماري هاي گوناگوني رنج مي برند،‌ صداهاي متفاوتي را توليد مي نمايند.

محققين يك شركت وابسته به دانشگاه مونتانا، با توجه به چنين فناوري سعي مي كنند تا ابزاري دستي را بسازند كه مي تواند مردم را از خطرهايي كه زنبورها آگاهي مي دهند، با خبر سازد.

مردي كه روي يك برجستگي در گستره روشنايي جزيره جانسون واقع در درياچه بزرگ نمك، بزرگترين درياچه نمك در نيمكره غربي نشسته است.

با وجود آن كه آب هاي درياچه براي همه جانوران بسيار شور مي باشد، اما چند گونه خونگرم مانند ميگوي آب شور، و ميليون ها پرنده دريازي و پرندگان دريايي مهاجر مرداب هايش را تقويت مي كنند. اين جزيره به طول 6/1 كيلومتر كه در شمال غربي درياچه نمك قرار گرفته است، خانه اي براي دهها هزار پليكان و مرغ دريايي محسوب می شود.

گودال ها عموماً در جاهايي ديده مي شوند كه سنگ زيرين آن سنگ آهك، سنگ كربنات، لايه هاي نمكي يا سنگ هايي است كه به طور طبيعي مي توانند توسط جريان آب حل شوند. به طوري كه اين سنگ ها حل مي شوند و فضاها و حفره هاي زيرزميني را گسترش مي دهند.

 گودالها پديده هاي تاثربرانگيز و عجيبي هستند، چرا كه معمولاً چنين سرزمين هايي تا مدتها كاملاً دست نخورده باقي مي مانند تا فضاهاي زيرزميني آن به اندازه كافي بزرگ و وسيع گردد. اگر اين حفره نتواند به اندازه كافي زمين بالايي خود را تحمل و پشتيباني كند، آنوقت است كه ريزش ناگهاني سطح زمين اتفاق مي افتد. اين ريزش ها مي تواند در مقياس كوچكي اتفاق افتد، چنانكه در تصوير روبرو ديده مي شود، و يا مي توانند در مقياس هاي بزرگ تري كه ممكن است منزل يا جاده اي در آنجا وجود داشته باشد، اتفاق افتند.

خسارت هاي زيادي از اين نوع رويداد متوجه فلوريدا، تگزاس، آلاباما، ميسوري، كنتاكي، تننسي و پنسيلوانيا است. تصوير پايين، گودالي را در فلوريدا نشان مي دهد كه به سرعت گشوده شده است، ظاهراً در استخر شنا، اندكي از جاده و ساختمان ها اختلال هايي ايجاد شده است.

حدود 20 درصد سطح بيابان هاي زمين را شن و ماسه مي پوشاند. اغلب اين ماسه ها به صورت صفحاتي از شن و دريايي از شن ظاهر مي شوند.مناطق وسيعي از تپه هاي موج مانند، در يك لحظه شبيه امواجي در اقيانوسي منجمد به نظر مي رسند.

حدود 50 درصد بيابانها دشت هستند. جايي كه در آن فرسايش باد ( جابجايي دقيق، دانه بندي مواد توسط باد) به نمايش گذاشته شده است.همراه با ريگ هاي آزاد و رهايي كه عمدتاًسنگريزه ها بوده، و در برخي نقاط سنگ فرشها را تشكيل مي دهند.

سطوح باقيمانده از سرزمينهاي خشك، تركيبي از برونزد سنگ بسترها، خاك هاي بيابان و رسوبات رودخانه اي مي باشند كه مخروط افكنه ها،‌پلاياها، ‌درياچه هاي بياباني و واحه ها را دربر مي گيرند. برونزد سنگ بسترها عموماً در كوهستان هاي كوچكي ديده مي شوند كه از سوي دشت هاي پهناور فرسايش يافته احاطه شده اند.

واحه ها سرزمين هاي سرسبزي هستند كه با چشمه ها وچاهها يا آبياري به صورت مرطوب در آمده اند. واحه ها تنها مكان هايي در بيابان محسوب مي شوند كه از محصولات و اسكان دائمي انسانها حمايت مي كنند.

كانال هاي زيرزميني آب را از نزديكي كوهستان ها به تورپن دپريشن چين مي رسانند. اگر اين كانال ها روباز مي بود و پوششي نمي داشت، تا زماني كه به سرزمين خشك و گرم بيابان مي رسيد، منابع آب آن به سرعت تبخير مي شدند.

خاك ها در بيابان

خاك هايي كه در اقليم هاي خشك تشكيل مي شوند، عمدتاً خاك هاي معدني با مقدار ناچيزي مواد آلي مي باشند. جمع شدن مداوم آب در بعضي خاك هاسبب مي شود كه لايه هايي از نمك در سطح بالايي خاك تشكيل شود. كربنات كلسيمي كه از محلول خاك تبخير مي شود، ممكن است شن و ماسه ها را به صورت لايه هاي سختي به يكديگر بچسباند كه به كالسريت معروف مي باشد، اين فرايند در لايه هاي بالايي تا 50 متر ضخامت اتفاق مي افتد.

كاليش ( نيترات سديم طبيعي) لايه اي قرمز رنگ متمايل به قهوه اي تا سفيد، در بسياري از خاك هاي بيابان يافت مي شوند. كاليش عموماً با فعل و انفعالات پيچيده مابين آب و دي اكسيد كربن تشكيل مي شودكه به وسيله ريشه گياه يا تجزيه مواد ارگانيكي بالا مي آيد و مانند يك برآمدگي يا پوششي روي رگه هاي معدني ظاهر مي شود.

گياهان

اغلب گياهان بياباني در برابر خشكي و نمك بردبار هستند. بيشتر اين گياهان آب را در ريشه ها، برگ ها و ساقه هاي خود ذخيره مي كنند. ديگر گياهان بياباني ريشه هاي درازي دارند كه آب سفره هاي زيرزميني را نفوذ مي دهند، خاك را محكم مي سازند و باعث كنترل فرسايش مي شوند. ساقه ها و برگ هاي برخي گياهان سرعت بادهاي سطحي را كه ماسه ها را با خود حمل مي كنند، پايين آورده و زمين را از فرسايش حفظ مي كنند.

برخي انواع بيابان ها از پوشش گياهي پراكنده اي برخوردار هستند، اما بسيار متنوع مي باشند. بيابان سونورا در جنوب غربي آمريكا پيچيده ترين ( متنوع ترين ) پوشش گياهي بياباني را داراست. درخت كاكتوس سكورو براي پرندگان بياباني آشيانه هايي را ارائه مي كند و مانند درختان خدماتي را براي بيابان انجام مي دهد. سكورو به آرامي و به كندي رشد مي كند اما ممكن است 200 سال زندگي كند. اين درختان پس از 9 سال حدود 15 سانتي متر ارتفاع دارند. نخستين شاخه هاي اين كاكتوس ها پس از75 سال، شروع به رشد مي كنند. كاكتوس سكورو در زماني كه كاملاً رشد كرده باشد، 15 متر قد و حدود 10 تن وزن دارد. اين درختان در جاي جاي بيابان سونورا ديده مي شوند و اين اثر عمومي بيابان ها را به عنوان " سرزمين كاكتوس ها " تقويت مي بخشند.

اگر چه كاكتوس ها اغلب به عنوان گياهاني ويژه بيابان ها مطرح مي باشند، اما انواع ديگري از گياهان وجود دارند كه با محيط خشك خود را بسيار خوب وفق داده اند. از جمله اين گياهان خانواده نخود فرنگي و گل آفتابگردان مي باشند. بيابان هاي سرد بوته ها و چمنزارهايي غالب سرزمين هاي خود دارند.